در این مقاله آموزشی به مبحث امنیت در فضای مجازی خواهم پرداخت و تجربه ها و دانش خود در این زمینه را با شما به اشتراک خواهم گذاشت و تنظیماتی که باید در سه پلتفرم محبوب واتساپ و تلگرام و اینستاگرام انجام دهید تا امنیت را فراهم کنید آموزش خواهیم داد . قبل از شروع باید بدانید که بحث امنیت در هر حوزه ای کاملا نسبی بوده و به عوامل زیادی بستگی دارد و هیچ وقت صد درصد نیست ولی می توان در حد معقولی آن را بهبود بخشید.
اولین بار هست که به این شیوه فایل صوتی در سایت قرار میدم ، لطف کنید گوش کنید و نظرتون رو بگید
دسترسی سریع
امنیت در فضای مجازی
کسانی که من رو میشناسند و پیج آفیس باز رو دنیال می کردند میدونند که من همیشه گفتم ، از زمانی که گوشی رو به دست می گیرید ، امنیت در فضای مجازی و کلا حریم خصوصی تبدیل به جوک میشه و اطلاعات شما باید بدونید که دیگه فقط در اختیار خودتون نیست ( با دید خیلی سطح بالا میکم که در ادامه توضیح خواهم داد)
برای روشن تر شدن اهمیت این موضوع من در ادامه چند تا مثال می زنم تا ببینید تا چه حدی میتونه داده های شما پایش و رصد بشه و تا چه حدی نرم افزارها و حتی خود سیستم عامل گوشی توانایی داره که شما رو رصد بکنه .
مثال اول گوشی هوآوی و ماجرای اعتراضات چین
چند سال پیش و در جریان اعتراضات چین ، ویدیویی در فضای مجازی دست به دست می شد با این عنوان که ” هوآوی ویذیئهای مربوط به اعتراضات رو از گوشی کاربران پاک میکنه ” من ویدیو رو در ادامه قرار میدم خودتون ببینید که چقدر عجیبه که اگر صحت داشته باشه که اصلا بعید نیست ، عمق دسترسی و نداشتن امنیت و حریم خصوصی رو به ما یادآوری می کنه .
البته این موضوع رو هوآوی نه تایید کرد و نه تکذیب ، البتته تا جایی که من میدونم و جستجو کردم ، اگر شما اطلاعات بیشتری دارید خوشحال می شم در نظرات بفرمائید .
مثال دوم فیسبوک اطلاعات کاربران خود را میفروشد
قبلا این موضوع همیشه بحث داغ اخبار می شد که فیسبوک ، اطلاعات کاربران رو اهم از علاقه مندی ها و حتی الگوی رفتاری کاربران خود را با هدف مارکتینگ به برندها میفروشد ولی الان این موضوع خیلی عادی هست و ظاهرا همه باهاش جوری کنار اومدن که همه میدونن که اگر در مورد چیزی حتی صحبت هم کنند ، تبلیغاتی مرتبط با اون رو مشاهده خواهند کرد .
مثال سوم سوابق جستجوی متهم راز قتل را فاش کرد
همین دو سال پیش بود که یه شهروند آمریکایی به پلیس مراجعه می کنه و خبر مفقودی همسرش رو میده و میگه فلان ساعت رفته بیرون و برنگشته ، بعد از یه مدتی که پیداش نمیشه پلیس تحقیقاتش رو شروع میکنه و با بررسی سوابق جستجوی اون آقا تقریبا مطمئن میشه که اون خانم به دست همسرش به قتل رسیده و با بازجویی و استناد به همون سوابق جستجو ، فرد متهم میشه و راز قتل هم برملا میشه ، البته این اولین نمونه ای نیست که تو پرونده های قضایی مستندات فضای مجازی راهگشا و حلال پرونده می شن ولی خب شاید یکی از جالب ترین اونها باشه .میتویند ویدیو مربوط به این خبر رو مشاهده کنید .
مثال چهارم مشکلی که برای خودم پیش اومد
یادمون باشه که مشکلات همیشه برای دیگران نیست و احتمالش هست که برای خودمون پیش بیاد ، چند وقت پیش پیامکی برای من اومد که حسابهای شما مسدود شده ، بدون هیچ توضیح اضافه ، خی منم رفتم بانک و فقط همین رو متوجه شدم که آگاهی اردبیل نامه زده و خواسته که حساب من مسدود بشه ، برای چی ؟ نگفتن شاکی کی بوده ؟ نگفتن آقا از کدوم شعبه نامه زدن ؟ نمی دونیم
ببینید شاید اگر کسی این رو برای من تعریف کنه من میگم امکان نداره مگه میشه؟ ولی خب برای خودم اتفاق افتاده ، خلاصه که بعد از کلی پیگیری متوجه شدم که یک کشاورز ساده ای تو شهرستان سراب اومده کل محصول یک سال نخودو لوبیا رو تو دیوار آگهی کرده و یه نفر زنگ زده و قیمت بالاتر داده و اینم وسوسه شده و گفته اوکی این بر برای شما و اون شخص هم فیش واریزی فیک فرستاده و بار نخود و لوبیا رو برداشته برده .
حالا این وسط من چکاره هستم ؟ چرا حساب من مسدود شده بود ؟ برای اینکه فیش فیکی که آقای کلاهبردار فرستاده بود داخلش شماره شبای من و نام و نام خانوادگی من به عنوان واریز کننده قید شده بود و قاضی و مال باخته باورشون این بود که من اگر خودم کلاهبردار نیستم پس حتما کلاهبردار رو میشناسم وگرنه شماره شبا و نام و نام خانوادگی من رو از کجا داشته ؟
حالا از کجا آورده بود این شماره شبا و نام نام وخانوادگی رو ؟ من یه مطلبی تو آفیس باز منتشر کرده بودم برای صحت سنجی شماره شبا در اکسل و اونجا برای تست کدها و فرمولها از شماره شبای واقعی خودم استفاده کرده بودم و اون شخص کلاهبردار هم از همون شماره استفاده کرده بود و اونجا تازه من اهمیت این موضوع رو متوجه شدم که چرا مدرسین تو فضای مجازی آدرس ایمیل و شماره موبایل و اطلاعات خودشون رو همیشه بلر میکنند که دیده نشه . اینم یه نکته دیگه برای امنیت در فضای مجازی میتونه باشه.
کارهایی که برای امنیت کلی باید انجام دهیم
خب با مثالهایی که زدم و گفتم که همیشه یادمون باشه که اتفاقات فقط برای دیگران نیست ، لازمه که سطح امنیت خودمون رو با یک سری اقدامات ساده افزایش بدیم ، در ابتدا به این مورد می پردازیم که چطوری سطوح اولیه امنیت برای گوشی و لب تاپ خودمون رو فراهم کنیم .
رمز ورود به گوشی
این کار رو که معمولا همه انجام میدن و لازم هم هست ولی باید بدونید که معتبرترین روش رمزنگاری گذاشتن پترن و اثر انگشت به صورت همزمان هیت که باید حتما رعایت کنید
مخفی کردن برنامه ها برای امنیت در فضای مجازی
این قابلیت در خیلی از گوشهای اندرویدی به صورت پیش فرض وجود داره و یا با یک جستجوی ساده بهش می رسید که برنامه های مهم خودتون رو در حالت پیش فرض مخفی کنید که فقط خودتون بتونید بهش دسترسی داشته باشید و یا برای باز شدنش رمز بذارید.
حتی بعضی از گوشیها حالت کودک دارند یعنی برای باز شدن گوشی دو رمز و یا الگوی مختلف و دو اثر انگشت مختلف تنظیم می شود و با هر کدام که گوشی آنلایک شود برنامه و فایلهای مختلفی قابل استفاده خواهد بود و اینطوری وقتی کسی گوشی رو ازتون خواست میتونید با رمزی آنلاکش کنید که دسترسی به هیچی نداره و فقط امکانات معمولی رو می بینه
بروزرسانی دائمی برنامه ها و گوشی
بخش مهمی از امنیت در فضای مجازی مربوط میشه به این که برنامه و خود سیستم عامل رو همیشه آپدیت نگهدارید چون در کنار امکانات جدید معمولا از لحاظ امنیتی هم آپدیت میشن و راههای نفوذ اون بسته میشه
نصب برنامه فقط از منابع معتبر
این نکته خیلی مهمه که متاسفانه خیلی هم بهش توجه نمیشه و بزرگترین عامل هک شدن گوشیها مخصوصا گوشی های اندرویدی هست ، چرا که با عناوین وسوسه کننده مثل سهام عدالت و دوستی یابی و این جور چیزها شما رو ترغیب میکنند که برنامه ای رو نصب کنید و بعد از نصب بهش دسترسی های مختلف بدید و انجام این کا همانا دسترسی هکر به محتوای گوشی ما و قربانی شدن مخاطبین شما هم همانا ، پس اصلا روی لینکهای مشکوک اصلا صلا اصلا کلیک نکنید .
عدم اتصال به اینترنت ناشناخته
هر وای فای که میبینید بهش متصل نشید ، چون امنیت اطلاعات شما تضمین نمیشه دیگه . ( البته هیچ وقت تضمینی نیست 😂 )
از VPN معتبر استفاده کنید
هر فیلتر شکنی استفاده نکنید ، چون میتونن داده های شما رو هر جا که خواستند بفرستند و فعالیت شما رو زیر نظر داشته باشن.
پین کد سیم کارت رو حتما فعال کنید
اگر گوشی ما گم بشه و یا دزدیده بشه ، تا شما بیاید سیم کارت رو غیر فعال کنید احتما این وجود داره که شخص سیم کارت رو بندازه رو گوشی دیگه و پیامک بده و کلاهبرداری کنه و یا جایی زنگ بزنه ، جدای از هزینه شما تصور کنید که با سیم کارت شما با کسی تماس بگیره که اون شخص مفقود بشه و یا فونت کنه و میبینن آخرین تماس از طرف شما بوده باهاش ، حالا تا شما ثابت کنی که سیمکارت دست خودتون نبوده کلی باید زمان صرف کنید .
مالکیت بر سیم کارتها رو بررسی کنید
هر چند وقت یکبار چک کنید ببنید چه سیمکارتهایی به نام شما ثبت شده که خدا نکرده شخصی با مدارک کپی از طرف شما سیم کارت نگرفته باشه و کلاهبرداری کنه و شما گرفتار بشید .
برای این منظور که مالکیت سیم کارتها رو چک کنید :
- کد ملی خودتون رو به شماره ۳۰۰۰۱۵۰ پیامک کنید
- براتون پیامک میاد از هر اپراتور چند تا سیمکارت به نامتون هست
- بعدش میتونید وارد سایت cra.ir بشید و ببینید شماره ها چی هستند
- تو همون سایت می تونید اقدامات لازم برای لغو مالکیت رو انجام بدید
تنظیمات امنیتی واتساپ
بدون شک یکی از موارد مهم امنیت در فضای مجازی افزایش امنیت واتساپ می باشد که در این قسمت به نکات مهم در این مورد می پردازیم تا از این پش استفاده ایمن تری از این پیام رسان محبوب داشته باشید .
تایید دومرحله ای ( خیلی مهم )
اگر هیچکدوم ار کارها رو نخواستی انجام بدی این یکی رو حتما انجام بده .
- وارد قسمت تنظیمات – حساب کاربری – تایید دومرحله ای شو
- Settings>Account>Two-Step Verification
- یه رمز ۶ رقمی در این قیمت تعیین میکنی
- حتی اگر سیم کارت شما رو هم کسی داشته باشه تا این رمز رو نداشته باشه نمی تونه واتساپ رو استفاده کنه
قفل واتساپ با اثر انگشت یا Face ID
- در برنامه واتساپ وارد مسیر زیر شوید
- Settings>Privacy>App Lock
- این قسمت را فعال کنید
- با اینکار برای هر بار اجرای برنامه باید رمز وارد شود
قفل کردن چتهای حساس (chat Lock )
- انگشت رو روی چت مورد نظر نگهدارید
- گزینه Chat Lock رو انتخاب کنید
- این چت با اثر انگشت باز میشه
- از لیست چتها هم مخفی میشه
کارهایی که اصلا نباید در واتساپ انجام بدی
- لینک ناشناس رو اصلا باز نکن
- کد واتساپ رو به هیچکس نده حتی با اسم پشتیبانی
- نسخه های مود شده و غیر رسمی اصلا نصب نکن
تنظیمات امنیتی تلگرام
تلگرام وفاداران بی شماری دارد و خیلیها اون رو خیلی بهتر از واتساپ می دونن چون امکانات بسایر بیشتری داره و اگر امنیت در فضای مجازی براتون مهمه و کاربر این پیام رسان کاربردی هستید ، لازم است که نکات مهم امنیتی آن را بدانید که در ادامه به آنها خواهم پرداخت :
فعال کردن رمز دو مرحله ای
- در برنامه تلگرام به مسیر زیر بروید
- Settings>Privacy and Security>Two-Step Verification
- یک رمز تعیین کنید که علاوه بر تایید پیامکی باید وارد کنید تا تلگرام باز شود
- یک ایمیل ریکاوری هم تعیین کنید که اگر فراموش کردید براتون ایمیل بشه